Cześć Przyjaciele!
Pomniki są stałym elementem przestrzeni publicznej Gdańska. Niektóre pozostają niezauważone, inne skupiają uwagę, opowiadając o najważniejszych wydarzeniach w historii miasta.
Niejednokrotnie pomniki mają znaczenie symboliczne, odwołują się do konkretnych zdarzeń, upamiętniają ważne daty w historii miasta, jak i konkretne osoby. Mamy w Gdańsku pomniki, które TRZEBA zobaczyć.
W niniejszym artykule dziele się z Wami najważniejszymi z mojej perspektywy pomnikami w Gdańsku. Oczywiście mogłem jakiś ważny monument pominąć, dlatego będę wdzięczny za komentarz.
Zapraszam serdecznie do lektury!
1. Pomnik Poległych Stoczniowców 1970
Wychodząc z Dworca PKP w Gdańsku widać go na osi Wałów Piastowskich. Trzy wysokie na 42 metry krzyże z kotwicami ważącymi po 2 tony każda. Potężny monument, upamiętnia ofiary grudnia 1970 roku. Trwające wówczas protesty robotników zostały krwawo stłumione przez milicje i wojsko. Pomnik stanął na Placu Solidarności, tuż obok historycznej Bramy nr. 2 Stoczni Gdańskiej, w 10-tą rocznicę tragicznych wydarzeń – w grudniu 1980 roku.
2. Pomnik Obrońców Wybrzeża
Wizyta w Gdańsku często równa się wizycie na półwyspie Westerplatte. Polecam zwiedzić możliwie cały ten teren, ale zawsze zwieńczeniem wędrówki po Westerplatte jest kopiec z Pomnikiem Obrońców Wybrzeża. Co ciekawe, kopiec o średnicy 20 metrów i wysokości 22 metrów (swoją drogą dobry punkt widokowy) usypano z ziemi pozyskanej z poszerzania i pogłębiania pobliskiego kanału portowego. Sam monument został zaprojektowany przez Franciszka Duszeńkę i Henryka Kitowskiego. Składający się z 236 granitowych bloków, wysoki na 25 metrów pomnik, zrealizowano w latach 1964-1966. Upamiętnia Obrońców Wybrzeża we wrześniu 1939 roku, kiedy Niemcy napadły na Polskę, rozpoczynając II Wojnę Światową.
3. Pomnik Króla Jana III Sobieskiego
Po wojnie dość długo nie stawiano w Gdańsku pomników, dopiero w 1965 roku na Targu Drzewnym stanął Jan III Sobieski. Pomnik dla Gdańszczan niezwykle istotny, gdyż od początku stał się miejscem manifestacji Polskości, co trwa po dziś dzień. Pomnik konny został wykonany w 1898 roku i początkowo stał na Wałach Hetmańskich we Lwowie, następnie (po wojnie) został przeniesiony do Wilanowa, w końcu do Gdańska. O Sobieskiego zabiegał również Wrocław, lecz związki króla z Gdańskiem były zdecydowanie wyraźniejsze.
4. Krzyż Millenium
Krzyż Millenium to pomnik rozpoznawalny ze względu na usytuowanie na Górze Gradowej, ponad resztą Historycznego Śródmieścia. Pomnik upamiętnia Dwutysiąclecie Chrześcijaństwa oraz Tysiąclecie Gdańska. Autorem projektu jest Jacek Łuczak, absolwent Wydziału Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Krzyż o ceglanej barwie mierzy 16 metrów i stał się stałym i nieodłącznym elementem panoramy miasta.
5. Pomnik Obrońców Poczty Polskiej
Pomnik Obrońców Poczty Polskiej stanął w 1979 roku na Placu Obrońców Poczty Polskiej. Wincenty Kućma i Krystyna Hajdo-Kućma zaprojektowali monument o wysokości 9 metrów z nierdzewnej blachy, przedstawiający umierającego pocztowca, któremu bogini zwycięstwa Nike podaje karabin. Pomnik upamiętnia obrońców Poczty Polskiej z dnia 1 września 1939 roku.
6. Pomnik Kindertransportów
Pomnik Kindertransportów stanął tuż obok Dworca Głównego w 2009 roku. Przestawia pięcioro dzieci oczekujących na peronie na pociąg, upamiętniając transporty żydowskich dzieci z Gdańska do Londynu przed rozpoczęciem drugiej wojny światowej. Co ciekawe, wśród tych dzieci był projektant owego monumentu – Frank Meisler.
7. Pomnik Tym co za Polskość Gdańska
Pomnik Tym co za Polskość Gdańska został odsłonięty w 1969 roku przy Podwalu Staromiejskim. Wawrzyniec Samp i Władysław Pietroń zaprojektowali monument z betonowych bloków, symbolizujący wbity w ziemię topór. Upamiętnia tych, którzy polegli za Polskość Gdańska od 1308 roku (rzeź Gdańska) do drugiej wojny światowej. Niestety na ten moment nie mam żadnego sensownego zdjęcia pomnika, aczkolwiek nadrobię to już niedługo.
8. Figura Zygmunta Augusta
Figura Zygmunta Augusta stanęła na szczycie wieży Ratusza Głównego Miasta w 1561 roku. Jeśli zaliczymy niemal 2 metrową postać króla do kategorii pomników, mamy w Gdańsku najstarszy pomnik w Polsce. Figurę zaprojektował pochodzący z Niderlandów Dirk Daniels, a miasto w ten sposób podkreśliło związki z Polską.
9. Pomnik Repatriantów z Kresów Wschodnich
Na koniec nieco mniej imponujący pomnik, aczkolwiek bardzo ważny. Otóż w 2015 roku, tuż obok Bastionu Żubr i dawnego Dworca Gdańsk-Kłodno, odsłonięto monument poświęcony tym, którzy w 1945 roku zostali przesiedleni ze wschodu m.in. do Gdańska. Transporty docierały właśnie w to miejsce, a ludzie żyjący do tej pory w innym świecie, nagle stali się mieszkańcami Gdańska, tworząc na nowo tożsamość miejsca.
Kilka (ważnych) słów na koniec
Dziękuję Wam za lekturę artykułu i wizytę na blogu. Liczę na Waszą pomoc i sugestię co do ważnych pomników, które pominąłem. Wówczas postaram się o kolejny wpis.
A tutaj możecie dobrowolnie wesprzeć mą działalność, stawiając mi kawkę ☕ Dziękuję!
